Ốc đắng... Biên Hòa

Cập nhật lúc 21:21, Thứ Tư, 28/09/2005 (GMT+7)
Một người bán ốc đắng lâu năm ở chợ Bửu Hòa

Ấn tượng đáng nhớ nhất của tôi về ẩm thực Hà Nội lại là một món ăn rất dân dã: Ốc nóng Hồ Tây. Đã không ít lần, vào khoảng 9, 10 giờ tối mùa đông tôi rời khỏi khách sạn, nơi lưu trú ở đầu đường Thanh Niên mò sang phố Nhà Chung hoặc ngõ Gầm Cầu để ngồi lai rai tô ốc nóng đang bốc hơi chỉ có 1.500 đồng. Những năm sau này con đường vào phủ Tây Hồ mọc san sát bên nhau những quán ốc với những thực đơn khá cầu kỳ: ốc tiềm thuốc bắc, ốc xào chuối, có quán còn bán cả món ốc bươu cuốn bánh tráng chấm mắm nêm!. Thế nhưng tô ốc nóng ở mấy cái quán liêu xiêu mịt mờ hơi nước nóng vẫn khắc ghi sâu đậm vào "tâm hồn ăn uống" của tôi. Tôi cũng đã từng thưởng thức món ốc hít cay đến xé miệng ở Quảng Ngãi. Đặc biệt là món ốc gạo làm gỏi ở Cù lao Phú Đa thuộc miệt chợ Lách (Bến Tre) là nơi có ốc gạo được xem là ngon nổi tiếng ở miền Nam. Dù vậy, trong tôi lúc nào cũng vẫn hoài nhớ hương vị hết sức mộc mạc: đăng đắng dai dai, ngòn ngọt của con ốc đắng Biên Hòa luộc chấm nước mắm chanh ớt.

 

Ốc đắng ăn... "nên thuốc"!

 

Biên Hòa chỉ là một thị xã nhỏ, lúp xúp ao hồ, đồng ruộng... Hồi đó ở khu hồ quanh năm ngập nước sau công viên Biên Hùng nhiều cá, ốc lắm. Chiều tối hoặc sáng sớm, chỉ cần men theo bờ có thể bắt hàng nắm ốc đắng đang đeo dính vào nhau.

Nhiều năm qua, ốc đắng ở Biên Hòa được sử dụng làm thức ăn bổ sung và vỗ béo cho gia súc, gia cầm ở những nơi có đồng ruộng như Tân Hạnh, Hiệp Hòa, Bửu Hòa, Tân Vạn, Bến Gỗ... Đầu mùa mưa này, ốc đắng lại được bày bán ở chợ 5 tầng, chợ nhỏ (phường Quyết Thắng) và ở chợ cù lao Phố (xã Hiệp Hòa), chợ Đồn (phường Bửu Hòa)...

Dân mê món ốc đắng cho biết: "Ở mấy chợ năm tầng, chợ nhỏ, chợ Cù lao Phố chỉ thỉnh thoảng mới có người mang ốc đắng ra bán. Còn ở chợ Đồn thì ốc đắng được bán quanh năm, mua lúc nào và muốn bao nhiêu cũng có...". Quả là ở chợ Đồn ngày nào cũng có bán ốc, nhưng thực ra bán ốc đắng chỉ có hai người. Đó là bà Năm Dũng. Bà Năm bán đủ loại cá, cua nhưng riêng ốc đắng bà chỉ bán khoảng 5-7kg mỗi ngày. Người bán ốc đắng có tiếng là chị Phạm Thị Kim Phượng, nhà ở xã Hiệp Hòa. Vào mùa mưa này, có ngày chị thu vào đến vài chục kg ốc đắng và bán tại chợ Đồn với giá từ 3.000đ đến 4.000đồng/kg, tùy theo phiên chợ có nhiều hay ít ốc đắng. Nhưng thị trường bán ốc đắng mạnh nhất của chị Kim Phượng trong mấy năm gần đây lại là... chợ công nhân Pouchen ở xã Hóa An.

Chị cho biết: "Ốc đắng bán buổi sáng ở chợ Đồn chỉ có người Biên Hòa mua thôi. Nhưng bán ở chợ Pouchen thì công nhân từ miền ngoài vào ưa chuộng lắm. Chợ công nhân họp từ 2 giờ trưa đến 5 giờ chiều, tôi bán ở đây, có khi được đến 40-50kg ốc đắng. Công nhân Pouchen ưa mua ốc đắng có lẽ vì nó rẻ tiền và thích hợp với khẩu vị của họ. Người ta còn nói là ốc đắng ăn nên thuốc. Ăn nó hết bị nhức mình nhức mẩy!". Kim Phượng nói với vẻ tự hào: "Ngày nào cũng có ốc đắng để bán là do tôi bán lâu năm và có nhiều mối giao ốc ở Cù lao Phố, Bến Gỗ, Tân Hạnh, qua cả Tân Ba, Tân Uyên (tỉnh Bình Dương) hoặc có khi là Bình Hòa, Tân Bình (huyện Vĩnh Cửu) nữa. Còn hôm nào hút hàng lắm thì lấy ốc từ miền Tây về".

Nhiều người làm nghề "hái rau, bắt ốc" ở Biên Hòa thì cho rằng: Thật ra nguồn ốc đắng cung cấp cho chợ Đồn là ở cù lao Phố và Tân Vạn, Tân Hạnh... nơi mà vài năm nay phát triển mạnh nghề nuôi cá hầm (đào ao nuôi cá theo phương pháp bán công nghiệp). Chứ ốc lấy từ miền Tây về chủ yếu chỉ là ốc bươu loại lớn.

 

Đi bắt ốc đắng.

Ốc đắng mùa nào cũng ngon

 

Chỉ riêng cái xóm Bình Quang thuộc ấp Tam Hòa, xã Hiệp Hòa đã có trên một chục người thường hay theo dõi thời gian các hầm nuôi cá "xổ" để bắt ốc đắng. Ông Bảy Tèo ở xóm Bình Quang có nhiều hầm nuôi cá trên đất Cù lao Phố cho biết: "Hồi trước dân bắt ốc tụi này thường mò ốc dưới ruộng. Mùa mưa nhiều ốc đắng lắm. Nhưng ốc lại không ngon vì ốc đắng đẻ vào mùa mưa nên ốm, ruột teo còn có chút xíu. Còn cuối mùa nắng, ốc đắng mang trứng luộc ăn nghe sực sực, người ta cũng chê. Ốc đắng ngon nhất, mập nhất là bắt vào tháng ba nhưng do nhiều người đi bắt quá nên cũng hổng được nhiều. Vài năm nay ở cù lao Hiệp Hòa người ta biến ao ruộng thành hầm nuôi cá, nên con ốc đắng vốn sống thiên nhiên hoang dã cũng được "ăn ké" thức ăn của cá, nên lúc nào nó cũng mập. Giờ thì con ốc đắng hổng có mùa nữa!".

Giống như những người bắt ốc khác ở xóm Bình Quang, vốn là thợ làm lò hoặc công nhân nhà máy ở khu công nghiệp, anh Tư Lùn được xem là tay bắt ốc có nghề. Đi làm lò gạch ở bên Tân Uyên (tỉnh Bình Dương) vậy mà khi nhận được thông tin sắp có đợt "xổ hầm" cá ở cù lao Phố anh có mặt ngay và thu hoạch "ăn theo" được cả trăm kg ốc đắng. Tuy ốc đắng hầm mùa nào cũng ngon và thương lái vào cân chỉ trả 2.000đ/kg, nhưng số tiền thu được từ bán ốc của anh Tư Lùn cũng khá. Dân bắt ốc ở cù lao Phố còn cho biết ở các xóm có nhiều hầm nuôi cá như Bình Xương, Bình Tự... có nhiều tay bắt ốc "ngon lành" không kém Tư Lùn ở xóm Bình Quang này.

Ở khu vực ruộng tiếp giáp với đường sắt Bắc Nam thuộc địa bàn KP1, phường Quyết Thắng (TP. Biên Hòa) cũng có nhiều gia đình chăn nuôi, trồng rau xem việc bắt ốc là nguồn kinh tế phụ. Trong đó có bà Hai Sơn (Trần Thị Viện) ở tổ 10, là người kiên trì đeo đuổi con ốc đắng suốt 11 năm nay. Chiều nào bà cũng bắt ốc để sáng hôm sau quẩy gánh đi bán khắp khu phố. Bà cho biết: "Gia đình tôi từ Bắc Giang vào đây định cư từ năm 1996. Hồi đó ốc đắng ở đây nhiều lắm, có buổi bắt được 30- 40kg. Bây giờ thì ốc đắng giảm nhiều, chỉ còn vài ba kg, chỉ có ốc bươu đen lai với ốc bươu vàng là nhiều, nhưng thịt loại ốc này nhão nhoẹt, bị người ta chê, không mua!".

Bùi Thuận

 

.
.
;
.
.