Trái la hán: Thanh nhiệt giải khát

Cập nhật lúc 10:02, Thứ Ba, 24/08/2010 (GMT+7)

Quả la hán tên khoa học là Momordica grosvenori Swingle, thuộc họ bầu bí. Theo Đông y, quả la hán có vị ngọt, tính mát, không độc, đi vào 2 kinh phế và đại tràng, có tác dụng nhuận phế lợi hầu, hóa đàm chỉ khái, nhuận tràng thông tiện.

 

* Một số bài thuốc dùng la hán quả

 

- Trị nóng nhiệt phiền khát, viêm họng: Lấy 1 quả la hán, đập dập, đổ nước sôi vào hãm uống thay trà.

 

- Trị phế nhiệt, ho, táo bón: 1 quả la hán, cho nước vào đun lên lấy nước, chia làm 2 lần uống. Trong dân gian còn đem quả la hán hầm với thịt heo nạc để ăn, phù hợp với những người bị ho lâu ngày chính khí hao tổn, đờm hỏa bên trong. La hán quả có khả năng sinh tân dịch, thanh nhiệt, giải khát. Khi vào cơ thể, nó tập trung ở cổ họng, tạo hiện tượng ưu trương, vì vậy nó giữ nước lại trên niêm mạc miệng, họng, nơi đây được giữ ấm sẽ giảm độ kích ứng, giảm ho. Vì vậy, nó trị được khô cổ, đau họng và táo bón.

- Trị bệnh ho gà: 1 quả la hán, 1 quả mứt hồng, đổ nước vào đun lên ăn.

 

- Trị bệnh viêm họng cấp tính và mạn tính: Nửa quả la hán, 3 quả bàng đại hải (lười ươi), cho nước vào đun kỹ lấy nước uống liên tục nhiều lần trong ngày.

 

- Trị bệnh tiểu đường: quả la hán thái vụn, hoặc nghiền thành bột, mỗi ngày lấy 15g, đổ nước vào đun, rồi uống nước thay trà, mỗi ngày 2 lần. Trong la hán quả có 1% glucosid esgosid, chất này thủy phân sinh Fructoz, là loại "đường chậm" và có vị ngọt hơn đường, người bị bệnh tiểu đường có thể dùng được. Tuy nhiên, bệnh nhân tiểu đường không được dùng loại trà bánh la hán vì trong đó có đường saccharoz.

 

- Trị ho khạc ra đờm vàng đặc quánh: Dùng la hán quả 20g, phối hợp với tang bạch bì 12g, sắc nước uống trong ngày.

 

- Bổ phế, hỗ trợ trong điều trị  ho lao: La hán quả 60g, thịt lợn nạc 100g; hai thứ đều thái lát, thêm lượng nước thích hợp, hầm chí, thêm chút muối, ăn trong bữa cơm.

 

- Trị táo bón: Dùng la hán quả sắc lấy nước, pha thêm mật ong uống trong ngày.

 

* Những vấn đề lưu ý

 

- La hán quả là đặc sản của Trung quốc, hiện nay Việt Nam vẫn chưa có, hoàn toàn phải nhập về. Chúng ta có thể dùng loại trái cây khác thay thế để đỡ phải tốn tiền nhập khẩu.

 

- La hán quả tươi có sinh tố C nhưng quả khô và dạng trà bánh vì đã sấy khô rồi cho nên mất hết sinh tố C. Cam quýt tươi của Việt Nam ngon, ngọt, dồi dào sinh tố C hơn la hán quả nhiều.

 

- La hán quả có trị được cảm không? Để trị cảm, dược liệu thường có tinh dầu, chính chất này khi khuyếch tán, sẽ đẩy "tà khí" (hàn, nhiệt... gây bệnh) thoát ra ngoài qua lỗ chân lông cùng mồ hôi). Thế nhưng, la hán khô và loại trà bánh sấy khô (còn để lâu nữa mới đến tay người tiêu dùng) thì tinh dầu đã "bốc hơi" hết rồi.

- Người bán quảng cáo la hán trị ho. Thường các dược vị trị ho được nhờ có tinh dầu thơm trong vỏ quả, la hán quả phơi khô hoặc sấy thành trà bánh thì tinh dầu đã mất hết. Trên thực tế lâm sàng cho thấy, dùng vỏ quýt, vỏ cam, vỏ bưởi trị ho có tác dụng hơn là dùng la hán quả.

 

- Qua quảng cáo cho rằng la hán quả có thể trị được huyết áp cao. Thật ra, trong la hán quả có Citroflavonoid - chất có tác dụng bảo vệ thành mạch máu chứ không trực tiếp hạ huyết áp.

 

Theo các nhà nghiên cứu, về nhiều mặt dinh dưỡng, la hán quả không hơn cam, quýt tươi, mà giá thành lại cao, vì vậy, ngoại trừ yếu tố muốn "có gì khác lạ"  còn không, dùng cam quýt tươi của chúng ta còn thú vị và kinh tế hơn.

LƯƠNG Y Hoàng Duy Tân

.
.
;
.
.