Nhà Xuất bản Đồng Nai vừa ấn hành tác phẩm Văn học Đồng Nai - Lịch sử và diện mạo vào đầu quý III-2011 của nhà nghiên cứu Bùi Quang Huy. Đây là tác phẩm nghiên cứu công phu, khoa học, nghiêm túc của một con người luôn nặng lòng với vùng đất Đồng Nai mặc dù luôn “nặng lòng cố hương”.
Tác giả Bùi Quang Huy đã xuất bản nhiều tác phẩm viết về Biên Hòa - Đồng Nai, như: Toàn tập Lý Văn Sâm (3 tập, in năm 2002), Trang sách hồng mở giữa đời hoa (in năm 2001), Lý Văn Sâm - nhà văn đường rừng (in năm 2007), Huỳnh Văn Nghệ - tác giả và tác phẩm (2 tập, in năm 2008), Huỳnh Văn Nghệ - Như một giấc mơ (in năm 2010), 310 năm giáo dục - đào tạo Biên Hòa Đồng Nai (viết chung với Đỗ Hữu Tài, in năm 2010). Ngoài ra, tác giả còn là đồng chủ biên và tham gia viết nhiều công trình nghiên cứu về văn hóa, lịch sử vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai.
Theo lời đầu sách Văn học Đồng Nai - Lịch sử và diện mạo thì: “Những tác giả hoặc tác phẩm được đề cập trong tập sách này không phải là tất cả những gì văn học Đồng Nai đã và đang có, vì đây không phải là một “công trình” văn học sử quan phương, nó là cái nhìn của một cá nhân”. Tuy vậy, cầm cuốn sách tay, chúng ta sẽ cảm nhận rõ ràng, đây là một công trình nghiên cứu hệ thống và khá cơ bản, đầy đủ về lịch sử và diện mạo của văn học Đồng Nai với 631 trang viết.
Văn học Đồng Nai - Lịch sử và diện mạo được chia thành 2 phần. Phần 1 - lịch sử, bao gồm các phần: Trên hành trình 310 năm; Văn học viết Đồng Nai từ buổi đầu đến năm 1861; Văn học viết Đồng Nai từ năm 1861-1930; Văn học viết Đồng Nai từ 1930 đến nay; Văn hóa dân gian miền Đông Nam bộ - nhìn từ … văn học viết.
Phần 2 - Diện mạo, gồm các phần: Gia Định Tam gia - niềm tự hào của một vùng đất; Người Hoa ở Đồng Nai qua một nhân vật lịch sử tiêu biểu; Bình Nguyên Lộc - một chuyến đò quê nặng nghĩa tình; Huỳnh Văn Nghệ: như một giấc mơ; Lý Văn Sâm: Trang sách hồng mở giữa đời hoa; Người gieo hạt trên miền đất ven sông (viết về nhà văn Hoàng Văn Bổn); Nỗi đời trăn trở (viết về nhà văn Minh Chung); Nguyễn Thị Tư - từ xóm đạo An Trung đến thung lũng tuyết; Đây một vườn thơ xanh sắc quê… (viết về thơ của Lê Tuấn Đạt); Ba Thợ Tiện - tấm lòng nhà thơ, con mắt nhà báo; Về trong đáy cốc rượu mềm môi say (viết về nhà thơ Nhất Huy); Cười với… Ong Mật (viết về nhà nghiên cứu văn hóa Huỳnh Văn Tới); Nguyễn Tất Nhiên - nhà thơ tình học trò; Con người ấy, tấm lòng ấy (viết về nhà thơ Hồ Triều); Thôi anh về với trăng sao (viết để tiễn biệt luật sư Hồ Văn Lưu); Trân trọng một tài thơ (viết về nhà thơ Vũ Xuân Hương); Nguyễn Đức Thọ và cuộc hành trình trên xứ văn; Hoài Tố Hạnh với Đài tưởng niệm đáy nước.
Qua sắp xếp theo trình tự như trên một cách khoa học, cho thấy tác giả đã bỏ ra nhiều thời gian và công sức để sưu tầm, biên soạn chu đáo hoàn thành công trình nghiên cứu của mình.
Nhìn vào danh sách các nhà văn mà cuốn sách liệt kê, chúng ta có thể nhận thấy có nhiều người không phải sinh trưởng trên vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai nhưng gắn bó và sáng tác về vùng đất này, cho nên trong phần đầu của Lịch sử, tác giả đã viết: “Mặt khác, điều rất cần được nói rõ, khi đề cập đến văn học Đồng Nai không thể không đặt trong bối cảnh chung của cả Nam bộ cũng như văn học miền Nam trong nền văn học dân tộc… Song, trong những trường hợp nhất định, văn học viết Đồng Nai là sản phẩm của các tác giả sinh trưởng ở quê hương Biên Hòa và có thể ở nơi khác nhưng gắn bó và sáng tác về vùng đất này”.
Tác giả Bùi Quang Huy đã có công sưu tầm và biên soạn một công trình nghiên cứu khoa học, rõ ràng và khá đầy đủ về lịch sử và diện mạo của văn học Đồng Nai. Cuốn sách sẽ mang lại cho chúng ta những tư liệu quý giá, góp phần cho chúng ta soi lại lịch sử và diện mạo vùng đất mà mình đang sống. Đây là tài liệu bổ ích cho các nhà giáo, nhà nghiên cứu, cho học sinh, sinh viên, cho những ai yêu mến và muốn tìm hiểu về văn học Đồng Nai.
Ngọc Anh