“Danh sách các doanh nghiệp (DN) trên địa bàn tỉnh nợ bảo hiểm xã hội (BHXH) tiếp tục kéo dài và có nhiều dấu hiệu phức tạp, làm ảnh hưởng không nhỏ tới quyền lợi của người lao động”. Đó là nhận định của ông Phạm Minh Thành, Phó giám đốc BHXH Đồng Nai.
Mới đây, để chấn chỉnh tình trạng các DN cố tình nợ BHXH kéo dài, Sở Lao động - thương binh và xã hội cùng BHXH Đồng Nai đã phối hợp thanh tra tại 4 DN và mời 26 DN đến làm việc.
* Thiệt thòi người lao động lãnh đủ
Anh Bùi Ngọc Hiền vốn là công nhân bảo trì máy may công nghiệp của Công ty TNHH Apex Việt Nam (một DN của Pháp, ở KCN Tam Phước). Anh đã bị thất nghiệp do công ty này phá sản. Toàn bộ tài sản của Công ty Apex đã được bán cho một công ty khác. Anh Hiền là một trong số gần 300 công nhân bị thất nghiệp và bị công ty này chiếm dụng mất 3 tháng đóng BHXH cùng nửa tháng lương. “Chúng tôi đã đóng BHXH cho công ty đến hết tháng 6-2011. Thế nhưng trên thực tế, công ty mới chỉ đóng BHXH đến hết tháng 3, còn từ tháng 4 đến tháng 6 công ty có thu tiền của chúng tôi nhưng không đóng BHXH” - anh Hiền cho biết.
Người lao động đến làm thủ tục giải quyết chế độ tại BHXH tỉnh. Ảnh: C.Nghĩa
Các DN nợ BHXH của người lao động hiện có đầy đủ các thành phần, từ DN có vốn đầu tư nước ngoài, DN có vốn đầu tư trong nước đến DN nhà nước. Về nguyên nhân, theo BHXH tỉnh là do các DN làm ăn thua lỗ dẫn đến mất khả năng về tài chính để thanh toán các khoản nợ, trong đó có nợ BHXH của người lao động.
Chị Nguyễn Thanh Tâm trước đây là công nhân của Công ty TNHH UTC Việt Nam (một DN của Hàn Quốc, ở KCN Amata). Công ty này sau khi chiếm dụng nhiều tháng BHXH, quỵt luôn cả tiền trợ cấp thôi việc của hàng trăm công nhân và đã bán tháo toàn bộ máy móc. Toàn bộ công nhân của UTC lâm vào cảnh thất nghiệp, cũng như không biết đòi quyền lợi chính đáng của mình ở đâu. Chị Tâm cho biết: “Trong công ty có người đã đóng BHXH 4-5 năm nhưng khi công ty phá sản, họ không được chốt sổ bảo hiểm và đành chấp nhận trắng tay”.
Theo BHXH Đồng Nai, có hàng trăm DN đang nợ BHXH từ 3-6 tháng. Đặc biệt, có 20 DN nợ BHXH từ 6 tháng trở lên với số tiền nợ trên 40 tỷ đồng. Danh sách các DN nợ BHXH không chỉ mỗi tháng một dài thêm, mà còn trở nên phức tạp hơn so với cùng kỳ năm 2010 và những năm về trước. Có không ít DN nợ BHXH dây dưa kéo dài, được xếp vào dạng nợ khó đòi. Đại diện các DN này có thể biến mất lúc nào không hay và khi đó người lao động không biết đòi số nợ BHXH từ đâu.
Ông Phạm Minh Thành, Phó giám đốc BHXH Đồng Nai cho biết, từ đầu năm 2011 đến nay đã có trên 130 DN biến mất. Các DN này không hề liên hệ với BHXH các huyện hay tỉnh để hoàn thành việc đóng bảo hiểm, làm thủ tục chốt sổ cho người lao động, dẫn đến nhiều hệ lụy cho người lao động, gây khó khăn trong công tác xử lý.
* Khó giải quyết
Khi các DN bị phá sản hoặc đứng trên bờ vực phá sản, người lao động làm việc trong các DN trên buộc phải chấp nhận rủi ro về các chính sách tiền lương, phúc lợi xã hội… trong đó có chế độ BHXH. Một điểm đáng lưu ý, mức phạt hành chính do DN nợ BHXH cao nhất mới chỉ dừng lại ở 30 triệu đồng, do đó không đủ sức răn đe.
Tại cuộc họp chiều 21-11, Sở Lao động - thương binh và xã hội và Bảo hiểm xã hội Đồng Nai đã đề ra giải pháp giải quyết tình trạng DN nợ BHXH ngày càng tăng và có diễn biến phức tạp. Hai bên đã thống nhất kiến nghị với UBND tỉnh có văn bản nhắc nhở các DN đóng trên địa bàn tỉnh phải có trách nhiệm tự giác thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng BHXH cho người lao động.
Theo ông Lâm Duy Tín, Phó giám đốc Sở Lao động - thương binh và xã hội, từ đầu năm 2011 tới nay toàn tỉnh đã có 128 DN làm thủ tục xin giải thể. Sở đang phối hợp với BHXH Đồng Nai rà soát lại số DN nói trên để nắm xem có bao nhiêu DN còn nợ BHXH. “Hầu hết các DN đang nợ BHXH đều trong tình cảnh tài chính khó khăn. Cơ quan chức năng có đòi được nợ bảo hiểm cho người lao động cũng là cả một quá trình rất phức tạp. Có DN nợ bảo hiểm khi bị thanh, kiểm tra thì tài khoản công ty không còn một đồng, nhà xưởng cũng đã được DN thanh lý hoặc trước đây DN đi thuê nhà xưởng nên đã bị đòi lại” - ông Tín cho biết.
Không còn cách nào khác, BHXH Đồng Nai phối hợp với Sở Lao động - thương binh và xã hội tiến hành khởi kiện các DN cố tình nợ BHXH ra tòa. Ông Phan Minh Thành cho biết thêm, từ trước đến nay đã có không ít các DN bị BHXH tỉnh kiện ra tòa vì nợ BHXH của người lao động, và từ nay đến cuối tháng 12 sẽ củng cố hồ sơ khởi kiện ra tòa đối với 32 DN có mức nợ bảo hiểm cao. Trước mắt, BHXH Đồng Nai đã và đang chỉ đạo phòng bảo hiểm xã hội của một số huyện, như: Long Thành, Nhơn Trạch, Trảng Bom và TP.Biên Hòa tiến hành rà soát lại các DN còn nợ từ 1-3 tháng trở lên để có biện pháp nhắc nhở, xử lý nghiêm.
“Nếu DN nào vẫn cố tình nợ bảo hiểm kéo dài sẽ bị đưa vào danh sách các DN cần phải khởi kiện ra tòa, không để người lao động đã đóng đầy đủ BHXH lại bị chính DN mình làm việc chiếm dụng” - ông Phạm Minh Thành cho biết.
Công Nghĩa