Toàn tỉnh hiện có 23 khu công nhân có đời sống văn hóa tốt không có ma túy và tệ nạn xã hội. Hoạt động chủ yếu của mô hình này là tập hợp người lao động sau giờ tan ca, tổ chức các hoạt động trong các ngày lễ, kỷ niệm. Còn thực chất các khu văn hóa công nhân đúng nghĩa thì trên địa bàn tỉnh hầu như chưa có.
Thực tế, tại nhiều công đoàn cơ sở (CĐCS), các hoạt động liên quan đến đời sống văn hóa tinh thần cho người lao động chủ yếu là “mạnh ai nấy làm”. Các CĐCS phối hợp với chủ doanh nghiệp ở từng đơn vị tự tổ chức cho người lao động trong khuôn khổ của doanh nghiệp mình. Chị Vũ Thị Do, đại diện CĐCS Công ty Taekwang Vina (KCN Biên Hòa 2) cho biết: “Hàng năm vào các dịp lễ, CĐCS thường phối hợp với doanh nghiệp tổ chức cho lao động nữ tham gia các hoạt động vui chơi giải trí. Còn định kỳ hàng năm thì CĐCS cùng doanh nghiệp có các hoạt động như du lịch, nghỉ dưỡng cho công nhân hay các hoạt động thăm hỏi người lao động của ban giám đốc và ban chấp hành CĐCS…”.
 |
| Công nhân Công ty Pouchen (TP.Biên Hòa) tham gia đêm hội công nhân với sức khỏe sinh sản tổ chức ngay tại công ty. Ảnh: Công Nghĩa |
Các tập đoàn, công ty lớn như Phong Thái, Formosa, Taekwang Vina, Changshin Việt Nam… là những đơn vị đi đầu về xây dựng mô hình thiết chế văn hóa trong doanh nghiệp. Cách làm của các doanh nghiệp này là đưa vào các ký túc xá của người lao động phòng internet, phòng đọc sách, sân bóng bàn, khu vui chơi giải trí hay nhà văn hóa công nhân... Các mô hình này đã thu hút sự quan tâm của đông đảo người lao động.
Tuy nhiên, số doanh nghiệp làm được như thế còn ít. Ở các khu công nghiệp hiện nay, đa số thiết chế văn hóa phục vụ người lao động còn rất nghèo nàn, thiếu thốn. Các hoạt động văn hóa hướng đến công nhân còn mang tính “mùa vụ”, không phát huy được khả năng sáng tạo văn hóa trong không gian văn hóa của mình...
Trong lúc nhiều nơi đang tìm hướng đi để xây dựng các thiết chế phù hợp thì nhiều mô hình lồng ghép trên địa bàn tỉnh lại tỏ ra khá hiệu quả và phù hợp với công nhân sau những giờ tan ca. Đó là mô hình của 17 khu công nhân văn hóa không có ma túy và tệ nạn xã hội, hay mô hình các câu lạc bộ nữ công nhân nhà trọ hỗ trợ lúc khó khăn, hoặc mô hình các câu lạc bộ nữ phòng chống ma túy.
Chị Ngô Thị Vĩnh, chủ nhiệm Câu lạc bộ nữ chủ nhà trọ khu phố 6 (phường Long Bình, TP. Biên Hòa) cho rằng: “Công nhân lao động sau những giờ tan ca mệt mỏi chỉ muốn nghỉ ngơi. Vì vậy, các hoạt động văn hóa tinh thần phải gắn với những lợi ích thiết thực mới thu hút họ tham gia. Những lợi ích dù rất nhỏ song giống như chất kích thích thu hút họ đến với các tổ chức”.
Khi được tham gia sinh hoạt cùng các câu lạc bộ này, điều chúng tôi nhận thấy rõ nhất là các tiết mục văn nghệ được biểu diễn bởi chính những người lao động trong khu nhà trọ. Bên cạnh đó, mục tìm hiểu kiến thức pháp luật, như: lao động, bảo hiểm, quyền và nghĩa vụ của người lao động, pháp luật phòng chống ma túy…đều có tác dụng và thu hút người lao động tham gia trả lời, nhất là khi có kèm những phần quà nhỏ nhắn.
Nhà văn hóa công nhân hay các thiết chế phục vụ công nhân lao động là nhu cầu thiết yếu phải có đối với các khu công nghiệp. Song, trong lúc chưa có mô hình phù hợp, công tác triển khai chưa đồng đều thì chính những mô hình lồng ghép ở cơ sở thực sự phát huy tác dụng và hiệu quả. Đồng thời, những mô hình lồng ghép này chính là điều kiện để khi có thiết chế, như nhà văn hóa công nhân, khu công nhân, phòng đọc sách công nhân… được xây dựng sẽ bắt nhịp hoạt động tốt hơn, phục vụ nhu cầu đời sống tinh thần của người lao động trong các khu công nghiệp.
Ngọc Hà